Nội dung chính
Làn sóng gọi vốn AI đã đưa tổng vốn đầu tư startup toàn cầu nửa đầu 2026 lên mức kỷ lục 510 tỷ USD — vượt cả con số 440 tỷ USD của trọn năm 2025, theo báo cáo Crunchbase công bố ngày 2/7. Đây là mức cao nhất từng ghi nhận cho bất kỳ giai đoạn sáu tháng nào trong lịch sử đầu tư mạo hiểm.
Cụ thể, quý I ghi nhận khoảng 305 tỷ USD và quý II thêm 205 tỷ USD, rót vào hơn 5.000 startup trên toàn cầu. Động lực gần như duy nhất của kỷ lục này là trí tuệ nhân tạo: hơn 70% vốn quý II chảy vào các công ty AI, tăng vọt so với mức chưa đầy 50% cùng kỳ năm ngoái.
Đáng chú ý nhất là mức độ tập trung: chỉ riêng OpenAI và Anthropic đã hút 217 tỷ USD, tương đương 43% toàn bộ vốn startup thế giới trong sáu tháng. Vòng gọi vốn 65 tỷ USD của Anthropic trong quý II một mình chiếm gần một phần ba vốn mạo hiểm toàn cầu của quý, đưa công ty này thành doanh nghiệp tư nhân giá trị nhất trên bảng xếp hạng kỳ lân của Crunchbase.
Gọi vốn AI dồn 43% về hai công ty OpenAI và Anthropic
Để dễ hình dung, hai công ty này gọi được số vốn trong sáu tháng nhiều hơn toàn bộ thị trường đầu tư mạo hiểm thế giới huy động trong cả năm 2019 hay 2020. Sức hút đó gắn liền với kế hoạch niêm yết: OpenAI được cho là chuẩn bị nộp hồ sơ IPO kín, nhắm lên sàn sớm nhất tháng 9, còn Anthropic nhắm mốc tháng 10 — hai thương vụ được chờ đợi nhất trong làn sóng IPO AI 2026.
Dòng vốn tập trung cũng đang định hình lại chiến lược của các quỹ. Menlo Ventures vừa huy động quỹ 3 tỷ USD phần lớn nhờ thành tích khoản đầu tư vào Anthropic. Ngược lại, các startup ứng dụng AI ở vòng sau phải cạnh tranh phần vốn ngày càng nhỏ còn lại, khi lực hút của hai phòng thí nghiệm dẫn đầu lấn át gần một nửa thị trường.
Kỷ lục thoái vốn và nỗi lo tập trung
Không chỉ vốn vào, vốn ra cũng lập đỉnh. Quý II chứng kiến 32 công ty IPO ở định giá trên 1 tỷ USD và 24 thương vụ mua lại từ 1 tỷ USD trở lên với tổng giá trị 113 tỷ USD — đều là mức cao nhất lịch sử cho các công ty được quỹ mạo hiểm hậu thuẫn. Cửa thoái vốn rộng mở càng củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào chu kỳ AI hiện tại.
Dù vậy, giới phân tích tiếp tục đặt câu hỏi về tính bền vững khi chi tiêu hạ tầng AI và định giá cùng leo thang: mức độ tập trung vốn chưa từng có ở hai công ty khiến cả hệ sinh thái nhạy cảm hơn với bất kỳ cú vấp nào của họ, từ kết quả kinh doanh tới các thương vụ IPO sắp tới.
Với Việt Nam, bức tranh này có hai mặt. Startup Việt gọi vốn vòng tăng trưởng có thể khó hơn khi các quỹ toàn cầu dồn tiền vào nhóm frontier. Nhưng chi phí sử dụng mô hình AI đang giảm nhanh lại mở cơ hội cho các đội ngũ xây sản phẩm ứng dụng ở thị trường ngách — hướng đi thực tế hơn cho người muốn kiếm tiền với AI ở quy mô nhỏ.
Các thương vụ IPO của OpenAI và Anthropic cuối năm nay sẽ là phép thử quan trọng cho mặt bằng định giá AI. Bài viết mang tính thông tin, không phải khuyến nghị đầu tư.
Nguồn: Crunchbase News.
Xem thêm: LongCat-2.0: AI nguồn mở 1.600 tỷ tham số gây sốt
