Năm tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới — Amazon, Microsoft, Alphabet, Meta và Oracle — dự kiến chi gần 700 tỷ USD cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo trong năm 2026. Mức capex AI kỷ lục này, được xác nhận qua mùa báo cáo quý I, đang chia giới tài chính thành hai phe: một bên gọi đây là bong bóng lớn nhất kể từ dot-com, bên còn lại xem là cuộc đua hạ tầng tất yếu của thập kỷ.
Xét từng công ty, Amazon dẫn đầu với kế hoạch khoảng 200 tỷ USD, tiếp theo là Alphabet 175-185 tỷ, Meta 115-135 tỷ, Microsoft trên 120 tỷ và Oracle chừng 50 tỷ USD. Goldman Sachs ước tính tổng vốn đầu tư của nhóm này giai đoạn 2025-2027 sẽ chạm 1.150 tỷ USD, hơn gấp đôi mức 477 tỷ USD của ba năm liền trước.
Hưởng lợi trực tiếp nhất là Nvidia. Hãng chip công bố doanh thu năm tài chính kết thúc tháng 1/2026 đạt 215,9 tỷ USD, tăng 65% so với cùng kỳ, trong đó mảng trung tâm dữ liệu chiếm 197,3 tỷ USD. Giới phân tích ước tính Nvidia đang nắm khoảng 90% chi tiêu chip tăng tốc AI toàn cầu.
Nhìn xa hơn, các dự báo ngành cho rằng thế giới cần tới 6.700 tỷ USD vốn xây dựng trung tâm dữ liệu đến năm 2030, với khoảng 70% phục vụ khối lượng công việc AI. Quy mô này tương đương GDP của hai nền kinh tế Nhật Bản cộng lại — và đó chính là điểm khiến nhiều nhà kinh tế lo ngại.
Vòng xoay tiền khép kín và câu hỏi về capex AI
Điều gây tranh cãi nhất không phải con số tuyệt đối, mà là cấu trúc dòng tiền. Bloomberg mô tả các thỏa thuận “vòng tròn”: Nvidia cam kết rót 100 tỷ USD vào OpenAI, phần lớn số tiền này sẽ quay lại mua chip của chính Nvidia. Microsoft sở hữu khoảng 27% OpenAI, đồng thời là nhà cung cấp hạ tầng đám mây chính của công ty này qua Azure.
Bản thân OpenAI cũng vừa điều chỉnh kỳ vọng. Cuối năm 2025, CEO Sam Altman công bố doanh thu định kỳ năm hóa vượt 20 tỷ USD cùng cam kết hạ tầng lên tới 1.400 tỷ USD trong 8 năm. Đến tháng 2/2026, công ty hạ mục tiêu chi tiêu tính toán xuống khoảng 600 tỷ USD tới năm 2030 — chưa bằng một nửa kế hoạch ban đầu — sau khi nhà đầu tư tỏ ra bất an, theo CNBC.
Cảnh báo đến từ những định chế lớn. Ngân hàng Trung ương Anh nhắc tới rủi ro điều chỉnh thị trường toàn cầu do định giá nhóm AI quá cao. Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva so sánh trực tiếp với bong bóng dot-com năm 2001. Một nghiên cứu của NBER công bố tháng 2/2026 cho thấy 90% doanh nghiệp được khảo sát chưa ghi nhận tác động của AI lên năng suất, trong khi nhiều khảo sát khác ước tính tới 95% dự án AI thí điểm không tạo ra lợi nhuận đo đếm được.
Phe lạc quan phản bác bằng một khác biệt căn bản so với năm 2000: doanh thu lần này là thật. 215,9 tỷ USD của Nvidia là tiền mặt đã thu, không phải kỳ vọng trên giấy; nhu cầu thuê năng lực tính toán tại Microsoft và Google vẫn vượt cung nhiều quý liên tiếp. Phần lớn capex hiện được tài trợ bằng dòng tiền hoạt động, dù tỷ trọng vay nợ đang tăng dần — yếu tố cần theo dõi sát trong năm nay.
Việt Nam nhập cuộc đua hạ tầng
Dòng vốn này không đứng ngoài Việt Nam. FPT hợp tác Nvidia xây nhà máy AI trị giá 200 triệu USD phục vụ điện toán đám mây chủ quyền. Viettel sắp vận hành trung tâm dữ liệu 140 MW tại Củ Chi, công suất thuộc nhóm 10 lớn nhất Đông Nam Á. Kinh Bắc (KBC) ký ghi nhớ phát triển khu AI gần 2 tỷ USD tại TP HCM với 200 MW, đủ chỗ cho khoảng 100.000 GPU. Bản thân Nvidia đã rót hơn 250 triệu USD vào thị trường Việt.
So với con số 700 tỷ USD của nhóm Big Tech, vài tỷ USD của doanh nghiệp Việt còn khiêm tốn, nhưng vị thế “đi sau” lại có mặt lợi: nếu chu kỳ đầu tư toàn cầu hạ nhiệt, giá chip và thiết bị trung tâm dữ liệu giảm sẽ giúp chi phí xây dựng hạ tầng trong nước rẻ hơn đáng kể. Ngược lại, nếu nhu cầu AI tiếp tục tăng, năng lực tính toán nội địa sẽ là lợi thế cạnh tranh khi luật AI có hiệu lực và dữ liệu cần lưu trú trong nước.
Câu trả lời cho tranh luận bong bóng nhiều khả năng nằm ở mùa báo cáo quý II/2026: chỉ số đáng theo dõi nhất không phải tổng vốn cam kết, mà là mỗi đồng capex AI đang tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu thực.
Nguồn: Yahoo Finance, CNBC, TechCrunch, Bloomberg.
Xem thêm: Anthropic vượt OpenAI về thị phần doanh nghiệp
