Làn sóng IPO AI đang trở thành tâm điểm của thị trường vốn toàn cầu nửa cuối năm 2026, khi ba công ty công nghệ tư nhân giá trị nhất thế giới — OpenAI, Anthropic và SpaceX — cùng tiến tới sàn chứng khoán chỉ trong vài tháng. Riêng ba thương vụ này có thể hút hơn 200 tỷ USD từ thị trường đại chúng, vượt xa kỷ lục 156 tỷ USD mà toàn bộ các đợt IPO tại Mỹ lập được năm 2021. Theo dự báo của Goldman Sachs, tổng giá trị IPO toàn cầu 2026 có thể vượt 160 tỷ USD.
Tâm điểm là OpenAI. Cha đẻ của ChatGPT đã bí mật nộp bản đăng ký S-1 lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) hồi tháng 5 và xác nhận thông tin đầu tháng 6/2026, theo CNBC. Công ty nhắm cửa sổ niêm yết từ tháng 9 đến tháng 11, với mức định giá dự kiến 852 tỷ đến hơn 1.000 tỷ USD. Nếu chạm ngưỡng nghìn tỷ, đây sẽ là đợt phát hành cổ phiếu công nghệ lớn nhất lịch sử. Bộ ba Goldman Sachs, Morgan Stanley và JPMorgan dẫn dắt thương vụ.
Cuộc đua không chỉ có OpenAI. Ngày 12/6, cổ phiếu SpaceX chào sàn Nasdaq, tăng khoảng 19% và đưa vốn hóa vượt 2.000 tỷ USD — đợt IPO lớn nhất từ trước tới nay. Anthropic, đối thủ trực tiếp với chatbot Claude, đang huy động vốn ở mức định giá khoảng 965 tỷ USD và đặt mục tiêu lên sàn trong tháng 10. Chỉ trong một quý, ba cái tên này biến 2026 thành “năm của các siêu kỳ lân”.
Mức định giá của Anthropic đã gần như gấp ba chỉ trong vài tháng — từ 380 tỷ USD hồi tháng 2 lên 965 tỷ USD, sau vòng gọi vốn Series H trị giá 65 tỷ USD do Altimeter, Dragoneer, Greenoaks và Sequoia dẫn dắt, trong đó có 5 tỷ USD từ Amazon. OpenAI cũng vừa huy động 122 tỷ USD ở vòng gần nhất, nâng định giá nội bộ lên 852 tỷ USD trước khi nộp hồ sơ.
Vì sao làn sóng IPO AI bùng nổ năm 2026
Động lực đầu tiên là tăng trưởng doanh thu chóng mặt. Doanh thu theo tỷ lệ năm (run-rate) của OpenAI đã đạt khoảng 25 tỷ USD, tương đương 2 tỷ USD mỗi tháng, và công ty đặt mục tiêu cán mốc 30 tỷ USD cả năm 2026. ChatGPT có hơn 900 triệu người dùng hằng tuần tính đến tháng 3/2026. Anthropic dự kiến tăng hơn gấp đôi doanh thu quý, từ 4,8 tỷ USD trong quý I lên 10,9 tỷ USD ở quý II nhờ công cụ lập trình Claude Code.
Động lực thứ hai là dòng tiền dồi dào. Chi tiêu cho AI toàn cầu được Gartner dự báo đạt 2.590 tỷ USD trong năm 2026, tăng 47% so với năm trước. Riêng phần mềm tác tử AI (AI agent) tăng từ 86,4 tỷ USD năm 2025 lên 206,5 tỷ USD năm 2026, rồi 376,3 tỷ USD năm 2027. Với lượng vốn khổng lồ luân chuyển, các nhà sáng lập muốn tận dụng thời điểm định giá đỉnh cao để gọi vốn đại chúng — yếu tố cốt lõi thúc đẩy làn sóng IPO AI.
Khoảng cách giữa doanh thu và thua lỗ
Mặt còn lại của làn sóng IPO AI là những con số thua lỗ. OpenAI tự dự báo lỗ khoảng 14 tỷ USD trong năm 2026, dù doanh thu tiến gần 30 tỷ USD. Theo một phân tích, trong quý I công ty mất khoảng 1,22 USD cho mỗi 1 USD thu về. Phần lớn trong hơn 900 triệu người dùng ChatGPT không trả tiền — tỷ lệ trả phí ước tính chỉ khoảng 5%, đặt câu hỏi lớn về khả năng sinh lời thực sự.
Lịch sử cũng không ủng hộ các thương vụ siêu lớn. Trong năm đợt IPO lớn nhất từ trước đến nay, chỉ Visa thực sự vượt trội thị trường; Saudi Aramco niêm yết gần 1.700 tỷ USD năm 2019 đến nay vẫn dưới giá chào bán, còn Facebook từng giảm 38% trong sáu tháng đầu. Gartner cảnh báo hơn 40% dự án AI tác tử sẽ bị hủy trước cuối năm 2027 — tín hiệu cho thấy kỳ vọng có thể đang chạy nhanh hơn thực tế.
Với nhà đầu tư Việt Nam, làn sóng IPO AI vừa là cơ hội vừa là phép thử. Các nền tảng đầu tư cổ phiếu Mỹ và quỹ ngoại giúp nhà đầu tư trong nước tiếp cận những thương vụ này dễ hơn trước, trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt vẫn thiếu vắng cổ phiếu công nghệ dẫn dắt. Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 cũng đặt AI và dữ liệu lớn vào trung tâm câu chuyện tìm kiếm lợi nhuận nửa cuối năm.
Cửa sổ niêm yết tháng 9-11 sẽ là bài kiểm tra thực sự: liệu thị trường đại chúng có sẵn sàng trả mức giá nghìn tỷ USD cho những công ty vẫn đang đốt tiền, hay sẽ buộc cả ngành định giá lại kỳ vọng về trí tuệ nhân tạo. Câu trả lời nhiều khả năng sẽ định hình tâm lý đầu tư công nghệ trong suốt năm 2027.
Nguồn: CNBC, Axios, Gartner, Vietstock. Xem thêm: Anthropic vượt OpenAI về thị phần doanh nghiệp và Capex AI 700 tỷ USD: bong bóng hay cuộc đua.
