Giữa cuộc tranh luận toàn cầu về bong bóng AI, Việt Nam nổi lên như một điểm nóng mới thu hút vốn xây trung tâm dữ liệu AI. Chỉ trong sáu tháng gần đây, hơn 7 tỷ USD dự án hạ tầng AI đã được huy động trên cả nước, biến dải đất hình chữ S thành một mắt xích đáng kể trong làn sóng đầu tư đang định hình lại ngành công nghệ thế giới.
Bối cảnh chung rất lớn. Năm nhà cung cấp hạ tầng đám mây hàng đầu nước Mỹ — Amazon, Alphabet, Microsoft, Meta và Oracle — dự kiến chi khoảng 700 tỷ USD cho hạ tầng AI trong năm 2026, gần gấp đôi mức 2025. Khoản chi khổng lồ này làm dấy lên lo ngại về một khoảng cách doanh thu lên tới 600 tỷ USD mỗi năm theo ước tính của quỹ Sequoia. Nhưng với một nền kinh tế đứng ngoài cuộc đua đốt vốn đó, Việt Nam lại ở vị thế của bên hưởng lợi: làm điểm đến hạ tầng thay vì bên gánh rủi ro đầu tư.
Dòng vốn tỷ đô đổ vào hạ tầng AI Việt Nam
Đầu tàu trong nước là FPT. Tập đoàn này đầu tư khoảng 200 triệu USD xây nhà máy AI vận hành như một đám mây chủ quyền, trang bị chip Nvidia H100 cùng bộ phần mềm doanh nghiệp của hãng. Nhà máy AI đầu tiên của FPT đi vào hoạt động từ tháng 11/2024 và bắt đầu kỳ vọng có lãi từ năm 2025. Cùng với Viettel, FPT đã tham gia chương trình AI chủ quyền của Nvidia, hướng tới xây dựng năng lực điện toán AI nội địa thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đám mây nước ngoài.
Bản thân Nvidia cũng đặt cược vào thị trường. Hãng chip giá trị nhất thế giới mở trung tâm nghiên cứu và phát triển đầu tiên tại Việt Nam, tập trung vào phát triển phần mềm và tận dụng nguồn kỹ sư STEM dồi dào. Trung tâm này kết nối doanh nghiệp, startup, cơ quan nhà nước và các trường đại học nhằm đẩy nhanh tốc độ ứng dụng AI — một cam kết dài hạn hơn là khoản đầu tư mang tính thời điểm.
Các dự án quy mô siêu lớn tiếp tục nối tiếp nhau. TP HCM nhận đề xuất phát triển một trung tâm dữ liệu siêu quy mô trị giá khoảng 2 tỷ USD từ nhóm nhà đầu tư gồm G42 của UAE, Microsoft, FPT, VinaCapital và Việt Thái. Liên doanh giữa VNG và ST Telemedia Global Data Centres đưa hai trung tâm dữ liệu AI tại TP HCM vào vận hành ngay trong nửa đầu năm 2026. Mỗi dự án bổ sung thêm hàng trăm megawatt công suất điện toán cho thị trường vốn còn non trẻ.
Quy mô tương lai được dự báo rất lớn. Theo Deloitte, thị trường AI Việt Nam có thể đạt 65 tỷ USD vào năm 2035, trong đó riêng hạ tầng trung tâm dữ liệu chiếm khoảng 25 tỷ USD. Con số này phản ánh kỳ vọng rằng nhu cầu điện toán AI tại khu vực Đông Nam Á sẽ tiếp tục tăng mạnh, và Việt Nam có thể giành một phần đáng kể nhờ chi phí cạnh tranh, vị trí địa lý và nguồn nhân lực kỹ thuật.
Cơ hội lớn nhưng không thiếu rủi ro
Lợi thế rõ nhất của Việt Nam là nhân lực. Lực lượng kỹ sư STEM trẻ, chi phí hợp lý và chính sách thu hút đầu tư cởi mở giúp các tập đoàn toàn cầu chọn đặt cơ sở. Khác với việc tự rót hàng trăm tỷ USD vào chip như các đại gia Mỹ, Việt Nam đóng vai trò cung cấp địa điểm, điện năng và đội ngũ vận hành — mô hình ít rủi ro tài chính hơn nhiều nếu chu kỳ AI chững lại.
Dù vậy, rủi ro vẫn hiện hữu. Trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ điện rất lớn, đặt áp lực lên hệ thống điện và hạ tầng làm mát vốn chưa được thiết kế cho tải trọng này. Quan trọng hơn, dòng vốn quốc tế phụ thuộc vào sức khỏe của cơn sốt AI toàn cầu. Nghiên cứu Project NANDA của MIT từng chỉ ra 95% dự án thử nghiệm AI tạo sinh trong doanh nghiệp chưa tạo tác động đo lường được lên lợi nhuận. Nếu các tập đoàn lớn buộc phải hãm phanh chi tiêu để thu hẹp khoảng cách doanh thu, một phần vốn dự kiến đổ về thị trường mới nổi như Việt Nam có thể bị trì hoãn.
Điều cần theo dõi trong các quý tới là liệu các dự án đã cam kết có chuyển thành công suất vận hành thực tế hay không, và Việt Nam có kịp giải bài toán điện năng để giữ chân dòng vốn. Trong một chu kỳ mà cả thế giới đang chờ xem hàng nghìn tỷ USD đầu tư có sinh lời, vai trò điểm đến hạ tầng có thể là cách an toàn nhất để một nền kinh tế đang phát triển góp mặt trong cuộc đua AI.
Nguồn: VietnamPlus, NVIDIA Newsroom, FPT, Deloitte, Sequoia Capital. Xem thêm: Capex AI 700 tỷ USD: bong bóng hay cuộc đua.
