Nội dung chính
Một nhóm các hãng công nghệ lớn vừa lập quỹ phi lợi nhuận mang tên RAISE US để đào tạo lại nhân lực AI trước làn sóng tự động hóa. Ra mắt ngày 25/6/2026, RAISE US được Amazon, Microsoft, Anthropic và Quỹ OpenAI hậu thuẫn, đã huy động hơn 500 triệu USD và đặt mục tiêu chạm mốc 1 tỷ USD để chuẩn bị cho người lao động Mỹ những công việc mà AI đang định hình lại từng ngày.
Ngoài bốn cái tên dẫn đầu, danh sách góp vốn còn có IBM, Bank of America, General Motors và Eli Lilly, cùng nhiều chính quyền bang, nhà giáo dục và quỹ từ thiện. Tổ chức do bà Gina Raimondo, cựu Bộ trưởng Thương mại Mỹ, và ông Eric Holcomb, cựu thống đốc bang Indiana, đồng chủ trì. RAISE US tự định vị là một sáng kiến phi đảng phái, tập trung vào thị trường lao động thay vì chính sách.
Số tiền sẽ tài trợ cho nhiều chương trình: một vườn ươm khởi nghiệp cho lao động mất việc muốn tự lập doanh nghiệp, các “năm phục vụ có lương” giúp học sinh tốt nghiệp phổ thông bước vào những nghề ít bị AI thay thế, cùng cơ chế bảo hiểm tiền lương và ưu đãi khuyến khích doanh nghiệp đào tạo lại nhân viên thay vì sa thải. Chương trình triển khai thí điểm tại bốn bang, kết hợp huấn luyện nghề bằng AI và các khóa cấp chứng chỉ ngắn hạn.
Sáng kiến ra đời giữa lúc giới kinh tế cảnh báo AI đang bào mòn các vị trí đầu vào. Nhiều nghiên cứu gần đây chỉ ra việc làm cho người mới ra trường giảm rõ ở những ngành dễ tự động hóa, từ chăm sóc khách hàng tới lập trình cơ bản. Nghịch lý được nhiều báo Mỹ chỉ ra là chính các công ty có khả năng tự động hóa công việc nhiều nhất lại đang bỏ tiền để đào tạo lại lực lượng lao động.
Vì sao các hãng Big Tech lập quỹ đào tạo lại nhân lực AI
Có nhiều động cơ đan xen. Về dài hạn, các hãng cần một lực lượng lao động biết dùng AI để mở rộng thị trường cho chính sản phẩm của họ. Về mặt xã hội, việc chủ động hỗ trợ người lao động giúp giảm phản ứng tiêu cực và áp lực pháp lý khi tự động hóa lan rộng. RAISE US cũng là cách để doanh nghiệp tham gia định hình chính sách lao động trước khi các quy định bắt buộc xuất hiện.
Dù vậy, giới quan sát lưu ý 500 triệu USD vẫn nhỏ so với quy mô việc làm bị ảnh hưởng, và hiệu quả thực tế phụ thuộc vào việc các khóa đào tạo có gắn với nhu cầu tuyển dụng thật hay không. Kinh nghiệm từ các chương trình tái đào tạo trước đây cho thấy tiền bạc chỉ là một phần; thiết kế chương trình và sự phối hợp với doanh nghiệp mới quyết định thành bại.
Bài học cho thị trường lao động Việt Nam
Tại Việt Nam, AI cũng đang định hình lại nhiều ngành dùng nhiều lao động như sản xuất, gia công phần mềm, dịch vụ khách hàng và sáng tạo nội dung. Bài toán không phải là chống lại tự động hóa mà là trang bị kỹ năng để dịch chuyển sang những công việc có giá trị cao hơn. Người lao động có thể bắt đầu từ các khóa học AI cơ bản; bạn đọc có thể tham khảo hướng dẫn học AI từ A đến Z và bài về kỹ năng AI quan trọng nhất 2026.
Về phía chính sách, mô hình RAISE US gợi ý một hướng hợp tác công – tư: doanh nghiệp, trường nghề và nhà nước cùng thiết kế chương trình đào tạo gắn với việc làm thực tế. Trong khi đó, các công cụ mới như Interactions API của Google tiếp tục hạ thấp rào cản kỹ thuật, khiến kỹ năng làm việc cùng AI ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi.
Khi tự động hóa tăng tốc, cách một xã hội tái đào tạo lực lượng lao động sẽ là yếu tố quyết định ai hưởng lợi từ làn sóng AI.
Nguồn: Axios, Computerworld, The Decoder.
Xem thêm: Hướng dẫn học AI từ A đến Z.
