Thị trường công cụ AI lập trình đang chứng kiến cuộc bứt tốc chưa từng có khi Anysphere, công ty đứng sau phần mềm Cursor, được định giá tới 60 tỷ USD trong thương vụ công bố hồi tháng 4/2026 — gấp hơn hai lần mức 29,3 tỷ USD mà công ty đạt được vào tháng 11/2025. Con số này đưa Cursor vào nhóm những startup phần mềm tăng giá nhanh nhất lịch sử ngành.
Đằng sau định giá đó là tốc độ tăng doanh thu hiếm thấy. Theo nhiều báo cáo, Cursor cán mốc doanh thu định kỳ hằng năm (ARR) khoảng 2 tỷ USD vào đầu năm 2026, đi từ gần như bằng 0 lên 2 tỷ USD chỉ trong chưa đầy hai năm. Đây được xem là công ty phần mềm B2B nhanh nhất chạm mốc 1 tỷ USD ARR, vượt cả Slack, Zoom hay Snowflake ở giai đoạn đầu (theo CNBC). Sản phẩm hiện có hơn 1 triệu khách hàng trả phí và phục vụ hơn 50.000 nhóm kỹ thuật, dù công ty mới được bốn nhà sáng lập, trong đó có Michael Truell, lập ra năm 2022 sau khi rời MIT.
Thương vụ tháng 4/2026 cũng cho thấy mức độ khốc liệt của cuộc đua hạ tầng. Theo các nguồn tin, SpaceX giành được quyền mua lại Cursor ở mức định giá 60 tỷ USD, hoặc trả khoảng 10 tỷ USD cho phần hợp tác giữa hai bên, trong khi nhu cầu tính toán của Cursor được chuyển sang xử lý bởi xAI. Trước đó, kế hoạch huy động 2 tỷ USD ở mức định giá 50 tỷ USD đã không còn được tiếp tục. Ban lãnh đạo Cursor được cho là dự báo ARR có thể vượt 6 tỷ USD vào cuối năm nay.
Vì sao công cụ AI lập trình bùng nổ
Sức nóng của Cursor phản ánh quy mô của cả thị trường. Các ước tính ngành cho thấy thị trường trợ lý AI lập trình đạt khoảng 12,8 tỷ USD trong năm 2026 và có thể chạm 30,1 tỷ USD vào năm 2032, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép khoảng 27% mỗi năm. Khoảng 85% lập trình viên hiện đã dùng một dạng công cụ AI nào đó trong công việc hằng ngày, biến viết mã có AI hỗ trợ từ chỗ là thử nghiệm thành tiêu chuẩn mặc định.
Cuộc cạnh tranh vì thế ngày càng gay gắt. GitHub Copilot, sản phẩm ra mắt sớm và được Microsoft hậu thuẫn, vẫn dẫn đầu về số người dùng với khoảng 20 triệu tài khoản và 4,7 triệu thuê bao trả phí, tăng 75% so với năm trước. Tuy nhiên, thị phần của Copilot trong nhóm lập trình viên chuyên nghiệp được cho là giảm từ 67% xuống còn 51%. Cursor nổi lên với khoảng 18% mức độ sử dụng trong nhóm công cụ IDE thuần AI, còn Claude Code của Anthropic đạt khoảng 10% và thường được chấm điểm cao nhất về mức độ hài lòng. Bức tranh cho thấy không một cái tên nào nắm chắc ngôi đầu khi công nghệ thay đổi mỗi quý.
Giới phân tích đồng thời cảnh báo về tính bền vững của các mức định giá. Phần lớn chi phí của các công ty này nằm ở năng lực tính toán thuê từ các mô hình nền tảng, khiến biên lợi nhuận gộp mỏng hơn nhiều so với phần mềm truyền thống. Việc một tên tuổi như Cursor phải dựa vào hạ tầng của xAI để vận hành cho thấy “chặng cuối” của AI — đưa mô hình vào quy trình làm việc thực tế — vẫn phụ thuộc nặng vào những bên kiểm soát chip và trung tâm dữ liệu. Định giá 60 tỷ USD do đó vừa là phần thưởng cho tăng trưởng, vừa là phép thử cho câu hỏi liệu doanh thu có chuyển thành lợi nhuận hay không.
Với Việt Nam, làn sóng này tác động trực tiếp tới ngành phần mềm. Cả nước hiện có hơn 560.000 kỹ sư phần mềm và mỗi năm bổ sung thêm 55.000-60.000 cử nhân, một lực lượng phụ thuộc lớn vào năng lực gia công cho thị trường quốc tế. Khi công cụ AI lập trình giúp rút ngắn thời gian phát triển, lợi thế cạnh tranh dựa trên nhân công giá rẻ và số lượng đông sẽ bị bào mòn, buộc các doanh nghiệp phải chuyển sang bán giá trị thay vì bán giờ công.
Một số tên tuổi trong nước đã chủ động đón đầu. FPT Software cho biết đã phổ cập năng lực AI trên toàn bộ đội ngũ kỹ sư và áp dụng quy trình phát triển có AI hỗ trợ giúp tối ưu thời gian tới 75% ở một số khâu. Nếu con số này được duy trì, nó vừa mở ra cơ hội nhận thêm dự án phức tạp, vừa đặt ra sức ép phải đào tạo lại hàng trăm nghìn lập trình viên để không bị bỏ lại phía sau.
Trong ngắn hạn, điều đáng theo dõi là liệu Cursor có biến đà tăng trưởng doanh thu thành lợi nhuận thực, và cuộc giằng co giữa Copilot, Cursor cùng Claude Code sẽ định hình lại bản đồ công cụ lập trình ra sao trong những quý tới.
Nguồn: CNBC, TechCrunch, Crunchbase. Xem thêm: Anthropic vượt OpenAI về thị phần doanh nghiệp.Lập trình viên Việt Nam ngày càng dùng công cụ AI lập trình trong công việc. Ảnh minh họa.
