Cơn sốt đầu tư vào trí tuệ nhân tạo bước sang năm 2026 với những con số chưa từng có trong lịch sử ngành công nghệ, và đi kèm với nó là câu hỏi ngày một lớn về bong bóng AI: liệu dòng vốn khổng lồ đang đổ vào hạ tầng có tương xứng với doanh thu mà các công ty thực sự tạo ra hay không.
Riêng bốn tập đoàn Amazon, Microsoft, Alphabet và Meta dự kiến chi khoảng 725 tỷ USD cho đầu tư cơ bản (capex) trong năm 2026, tăng 77% so với mức 410 tỷ USD của năm 2025. Phần lớn số tiền này chảy vào chip AI, máy chủ và trung tâm dữ liệu. Amazon dẫn đầu với kế hoạch 200 tỷ USD, Microsoft đặt mục tiêu 190 tỷ USD, Alphabet vào khoảng 175–185 tỷ USD, còn Meta nâng dự chi lên 115–135 tỷ USD từ mức 72 tỷ USD của năm trước. Giám đốc tài chính Microsoft cho biết riêng 25 tỷ USD trong ngân sách đến từ chi phí chip nhớ và linh kiện tăng giá.
Trên thị trường công ty khởi nghiệp, định giá cũng leo thang chóng mặt. Anthropic vừa hoàn tất vòng gọi vốn Series H trị giá 65 tỷ USD, đẩy định giá lên 965 tỷ USD và lần đầu vượt qua OpenAI để trở thành startup AI giá trị nhất thế giới. OpenAI, sau vòng huy động kỷ lục 122 tỷ USD hồi cuối tháng 3, được định giá 852 tỷ USD. Vòng vốn của Anthropic do Altimeter, Dragoneer, Greenoaks và Sequoia dẫn dắt, diễn ra cùng thời điểm hãng ra mắt mô hình Claude Opus 4.8.
Nhưng phía sau những định giá nghìn tỷ là bức tranh lợi nhuận kém sáng. OpenAI được dự báo lỗ khoảng 14 tỷ USD trong năm 2026, gần gấp ba mức lỗ của năm 2025, ngay cả khi công ty đặt mục tiêu doanh thu 100 tỷ USD vào năm 2029. Khoảng cách giữa khoản lỗ hiện tại và doanh thu kỳ vọng trong tương lai chính là tâm điểm của mọi tranh luận về bong bóng AI lúc này.
Điều khiến nhiều nhà phân tích lo ngại hơn cả là hiện tượng “tài chính vòng tròn” (circular financing). Nvidia cam kết rót tới 100 tỷ USD vào OpenAI, trong khi OpenAI lại là khách hàng mua chip Nvidia; Oracle thúc đẩy dự án trung tâm dữ liệu Stargate quy mô 300 tỷ USD phục vụ OpenAI, mà Nvidia là nhà cung cấp chính. Các phân tích năm 2026 ước tính có hơn 800 tỷ USD nằm trong những thỏa thuận đan chéo kiểu này trên toàn chuỗi cung ứng AI.
Chuyên gia Stacy Rasgon của Bernstein Research cảnh báo các thương vụ đó “rõ ràng sẽ thổi bùng lo ngại về tính vòng tròn”, trong khi giới phân tích của GMO ví von cấu trúc này “gợi nhớ kiểu tài chính vòng tròn của bong bóng internet”.
Không phải ai cũng bi quan. Phe lạc quan cho rằng nhu cầu sử dụng AI là có thật và đang tăng nhanh: các nhà vận hành trung tâm dữ liệu siêu quy mô liên tục khẳng định họ không kịp đáp ứng nhu cầu về năng lực tính toán.
Một số nhà phân tích thậm chí gọi luận điểm “bong bóng sắp vỡ” là thiếu cơ sở, khi doanh thu mảng đám mây và dịch vụ AI vẫn tăng trưởng hai chữ số. Khác biệt căn bản so với bong bóng dot-com năm 2000 là phần lớn dòng vốn hiện nay đến từ các tập đoàn có lợi nhuận thực và dòng tiền mạnh, thay vì các công ty chưa có doanh thu.
Bong bóng AI và vị trí của Việt Nam
Làn sóng đầu tư hạ tầng AI đã lan tới Việt Nam với tốc độ đáng chú ý. Theo thống kê được công bố đầu năm 2026, Việt Nam đã thu hút hơn 7 tỷ USD vốn đầu tư vào trung tâm dữ liệu phục vụ AI. TP HCM nhận đề xuất xây dựng một trung tâm dữ liệu siêu quy mô trị giá khoảng 2 tỷ USD từ nhóm nhà đầu tư gồm G42 (UAE), Microsoft, FPT, VinaCapital và Việt Thái.
FPT đầu tư 200 triệu USD xây “nhà máy AI” làm nền tảng đám mây chủ quyền, sử dụng chip NVIDIA H100, đồng thời hợp tác với NVIDIA phát hành bộ dữ liệu Nemotron-Personas-Vietnam nhằm phát triển AI chủ quyền cho khu vực Đông Nam Á.
Về dài hạn, Deloitte dự báo thị trường AI Việt Nam có thể đạt 65 tỷ USD vào năm 2035, trong đó 25 tỷ USD đến từ hạ tầng trung tâm dữ liệu. Tổng công suất trung tâm dữ liệu trong nước được kỳ vọng tăng gần gấp đôi, từ 525 MW năm 2025 lên khoảng 1.000 MW vào năm 2030. Với chính sách cho phép 100% vốn FDI trong lĩnh vực này, hạ tầng AI đang là cơ hội được đánh giá khả thi nhất, nơi độ mở pháp lý gặp lực kéo nhu cầu thực.
Câu hỏi đặt ra cho Việt Nam không phải là có nên tham gia hay không, mà là tham gia ở mắt xích nào để tránh rủi ro nếu cơn sốt vốn toàn cầu hạ nhiệt. Phần lớn dòng tiền hiện đổ vào xây dựng trung tâm dữ liệu và mua phần cứng — khâu tạo ra việc làm và năng lực tính toán, nhưng cũng là khâu khấu hao nhanh nhất và phụ thuộc nhiều vào một vài nhà cung cấp chip. Giá trị bền vững hơn nằm ở dữ liệu chủ quyền, mô hình ngôn ngữ tiếng Việt và lớp ứng dụng phục vụ doanh nghiệp trong nước.
Dù tranh luận về bong bóng AI ngả về hướng nào, điều cần theo dõi trong các quý tới là tốc độ doanh thu thực tế có bắt kịp đà chi tiêu hay không, và liệu các thỏa thuận tài chính đan chéo có bắt đầu lộ ra điểm yếu khi lãi suất và kỳ vọng thay đổi.
Xem thêm: Anthropic vượt OpenAI về thị phần doanh nghiệp.
Nguồn: CNBC, Axios, Tom’s Hardware, Bloomberg, VietnamPlus, Deloitte.
Đọc thêm: OpenAI IPO: định giá gần 1.000 tỷ USD · Công cụ AI 2026: cách chọn, đánh giá và dùng
