Nội dung chính
Amazon xác nhận sẽ đóng cửa vĩnh viễn Mechanical Turk vào ngày 30/9/2026, khép lại 21 năm tồn tại của nền tảng lao động đám đông từng có hơn 500.000 người làm việc. Theo Quartz, hãng nói quyết định được đưa ra sau một đợt rà soát nội bộ các chương trình và dịch vụ. Điều ít được nhắc tới hơn: Mechanical Turk không ra đi một mình.
Cùng ngày Mechanical Turk dừng hoạt động, Amazon sẽ đóng luôn SageMaker Ground Truth và Amazon Augmented AI. Nói cách khác, tập đoàn không chỉ khai tử một sản phẩm cũ mà rút hẳn khỏi mảng hạ tầng thu thập dữ liệu do con người thực hiện. Với các đội kỹ thuật đang chạy quy trình gán nhãn trong hệ sinh thái AWS, đây là hạn chót cứng chứ không phải một giai đoạn chuyển tiếp mềm.
Lộ trình đóng cửa đã được báo trước. Từ 30/7/2026, nền tảng ngừng nhận khách hàng mới; Amazon khi đó nói vẫn duy trì bảo mật và tính sẵn sàng nhưng không phát triển thêm tính năng. Người lao động cần kiểm tra ngay phương thức thanh toán và lịch chuyển tiền trong tài khoản, vì các nhiệm vụ đã hoàn thành và được duyệt sẽ chi trả theo lịch bình thường. Bên đặt việc còn hạn tới 30/10 để duyệt hoặc từ chối nhiệm vụ, sau đó hệ thống tự động duyệt. Lịch sử giao dịch còn truy cập được tới 28/1/2027.
Mechanical Turk khép lại kỷ nguyên gán nhãn dữ liệu giá rẻ
Ra mắt năm 2005, Mechanical Turk là chợ việc siêu nhỏ, nơi doanh nghiệp trả vài xu cho mỗi thao tác mà máy móc thời đó chưa làm nổi: điền khảo sát, gõ lại audio, phân loại cảm xúc một câu văn, dán nhãn ảnh. Cái tên lấy từ cỗ máy chơi cờ giả mạo thế kỷ 18, bên trong giấu một kỳ thủ người thật — ẩn dụ mà chính Jeff Bezos từng gọi vui là “trí tuệ nhân tạo nhân tạo”.
Đóng góp lớn nhất của Mechanical Turk cho ngành AI là ImageNet. Nhóm của nhà nghiên cứu Fei-Fei Li đã dùng nền tảng này để gán nhãn 3,2 triệu ảnh thuộc hơn 5.000 danh mục, tạo ra bộ dữ liệu công bố năm 2009 và trở thành bệ phóng cho làn sóng học sâu từ 2012. Về sau, chính lực lượng này cung cấp dữ liệu so sánh cặp cho kỹ thuật học tăng cường từ phản hồi con người, bước huấn luyện giúp các mô hình ngôn ngữ trả lời mạch lạc và an toàn hơn.
Nghịch lý là AI đã nuốt chửng chính nền tảng sinh ra nó. Một nghiên cứu năm 2023 ước tính 33-46% người làm trên nền tảng dùng mô hình ngôn ngữ để hoàn thành nhiệm vụ rồi nộp kết quả như phán đoán của con người. Khi ranh giới giữa nhãn người và nhãn máy nhoè đi, giá trị cốt lõi của Mechanical Turk tan biến. Cộng thêm nạn bot và sự xuất hiện của các nền tảng chuyên biệt, lượng việc thực tế đã cạn từ nhiều năm trước.
Thị trường dữ liệu huấn luyện đã chia thành ba tầng lương
Số liệu ngành cho thấy công việc gán nhãn hiện tách làm ba lớp rõ rệt. Lớp đáy là nhãn lặp lại, phân loại đơn giản, khoảng 1-12 USD mỗi giờ — đúng phân khúc mà Mechanical Turk phục vụ, và cũng là phân khúc bị quy trình tự động gán nhãn cùng dữ liệu tổng hợp thay thế gần hết. Lớp giữa dành cho chuyên gia tài chính, y tế, luật, khoảng 20-85 USD mỗi giờ. Lớp đỉnh là tiến sĩ và chuyên gia hẹp, 85-200 USD mỗi giờ, làm dữ liệu suy luận mà mô hình chưa tự tạo được.
Khách hàng cũ đang dịch chuyển sang Scale AI, Mercor, Surge AI, Labelbox cho dữ liệu huấn luyện, còn giới nghiên cứu học thuật chuyển sang Prolific hoặc CloudResearch. Riêng Mercor kết nối các phòng lab với luật sư, bác sĩ, kỹ sư ở mức khoảng 95 USD mỗi giờ và đạt doanh thu quy năm 2 tỷ USD vào tháng 6/2026.
Với người Việt làm nghề dữ liệu, thông điệp khá thẳng: việc dễ, ai cũng làm được đang biến mất, còn việc cần chuyên môn xác thực lại trả cao hơn trước. Đó cũng là lý do các nền tảng huấn luyện AI yêu cầu kiểm tra năng lực đầu vào ngày càng ngặt. Ai từng xem Mechanical Turk hay các chợ việc tương tự là nguồn thu nhập phụ nên tính đường nâng cấp kỹ năng thay vì bám vào tầng đáy.
Sự kiện này cũng khép lại một chương của lịch sử ngành. Mechanical Turk từng là hạ tầng thầm lặng phía sau nhiều sản phẩm quảng cáo là tự động hoàn toàn,. Việc Amazon rút lui không xoá bỏ nhu cầu con người trong vòng lặp huấn luyện, mà chuyển nhu cầu đó lên một mặt bằng giá và tiêu chuẩn khác.
Nguồn: Quartz, TechCrunch, FAQ chính thức MTurk.
Xem thêm: Kiếm tiền với AI: hướng dẫn toàn tập · Làm AI tutor kiếm tiền 2026 · Thu nhập thụ động với AI · Cẩm nang công cụ AI 2026
