Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 khép lại chiều 12/6, và trong lúc chờ điểm, nhiều thí sinh bắt đầu nhờ AI chọn ngành đại học. Theo kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, kết quả thi công bố lúc 8h ngày 1/7, còn việc đăng ký nguyện vọng chính thức diễn ra từ ngày 2/7 đến 17h ngày 14/7.
Điểm mới đáng chú ý của mùa tuyển sinh năm nay là mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng, thay vì không giới hạn như trước. Mỗi lựa chọn vì thế trở nên đắt giá hơn, buộc sĩ tử phải cân nhắc kỹ giữa điểm số ước lượng, sở thích cá nhân và cơ hội việc làm. Hệ thống của Bộ cũng mở đợt thực hành đăng ký từ ngày 17 đến 21/6 để thí sinh làm quen thao tác.
Trong bối cảnh đó, chatbot trở thành công cụ tham khảo phổ biến. Các khảo sát tại Hà Nội và TP HCM năm 2025 cho thấy hơn 90% sinh viên đã dùng AI cho việc học, trong đó ChatGPT chiếm áp đảo. Với bài toán chọn ngành, AI có lợi thế tổng hợp nhanh đề án tuyển sinh, học phí và điểm chuẩn nhiều năm của hàng chục trường — việc mà trước đây thí sinh phải tự dò từng website.
Mục lục
Dùng AI chọn ngành đại học như thế nào cho hiệu quả?
Cách khai thác đơn giản nhất là cung cấp cho chatbot dữ kiện cá nhân: tổ hợp môn, mức điểm dự kiến, sở thích, điều kiện tài chính và khu vực muốn học, rồi yêu cầu lập bảng so sánh các ngành phù hợp. Tính năng nghiên cứu sâu (Deep Research) trên ChatGPT hay Gemini có thể tự tìm và tổng hợp nguồn công khai, kèm liên kết để người dùng kiểm tra lại.
Với thông tin cần độ chính xác cao, NotebookLM của Google là lựa chọn an toàn hơn: thí sinh tải đề án tuyển sinh PDF của từng trường lên làm nguồn, sau đó đặt câu hỏi và nhận câu trả lời kèm trích dẫn đúng trang tài liệu. Cách này hạn chế đáng kể việc máy “bịa” số liệu, vì AI chỉ trả lời dựa trên tài liệu được cung cấp.
Để hiểu bản chất một ngành trước khi đặt bút, các chế độ học có hướng dẫn như Study Mode của ChatGPT hay Guided Learning của Gemini cũng hữu ích: máy đặt câu hỏi ngược để người dùng tự khám phá ngành học gì, làm nghề gì, thay vì đọc câu trả lời soạn sẵn. Nhịp AI từng hướng dẫn chi tiết các chế độ này trong bài ba chế độ tự học với gia sư AI, bên cạnh cẩm nang AI cho học sinh, sinh viên.
Giới hạn của chatbot và cách kiểm chứng thông tin
Dù tiện lợi, chatbot không phải nguồn chính thống. Hiện tượng ảo giác khiến AI đôi khi đưa ra điểm chuẩn, học phí hoặc tên ngành không tồn tại, nhất là với dữ liệu mới công bố mà mô hình chưa kịp cập nhật. Mọi con số quan trọng đều cần đối chiếu với website chính thức của trường và cổng thông tin tuyển sinh của Bộ trước khi đưa vào danh sách nguyện vọng.
Giới chuyên gia hướng nghiệp cũng lưu ý AI chỉ nên đóng vai trò trợ lý thu thập và sắp xếp thông tin. Máy không biết hoàn cảnh gia đình, sức học thực tế hay mong muốn sâu xa của từng thí sinh, nên thứ tự 15 nguyện vọng cuối cùng vẫn phải do chính các em quyết định, sau khi bàn bạc với gia đình và thầy cô.
Từ nay đến ngày 1/7, khi điểm thi được công bố, thí sinh có gần ba tuần để vừa nghỉ ngơi vừa lập danh sách ngành — quãng thời gian đủ dài để biến AI thành người đồng hành thay vì người quyết định hộ.
Nguồn: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Báo Chính phủ.
Xem thêm: Hướng dẫn học AI từ A-Z cho người mới bắt đầu
