OpenAI ngày 29/7 công bố chương trình ChatGPT for Academic Researchers, mang lại ChatGPT miễn phí cho nhà nghiên cứu tại các viện khoa học trên toàn cầu, theo thông tin từ trang chủ OpenAI. Chương trình khởi động với 10.000 người dùng ngay trong mùa hè này và dự kiến mở rộng lên 100.000 nhà khoa học, nhà toán học và kỹ sư vào năm 2027. Đây là bước đi mới nhất của OpenAI nhằm gắn sản phẩm thương mại của mình sâu hơn vào hoạt động nghiên cứu học thuật.
Theo mô tả của OpenAI, các viện đủ điều kiện tham gia sẽ nhận quyền truy cập GPT-5.6 Sol Pro cùng đội ngũ hỗ trợ nghiên cứu riêng và bốn ghế cộng tác viên cho mỗi tài khoản. Dữ liệu người dùng nhập vào mặc định không được dùng để huấn luyện mô hình, một cam kết quan trọng với giới học thuật vốn nhạy cảm về bảo mật dữ liệu nghiên cứu chưa công bố.
Người tham gia được dùng miễn phí các mô hình hàng đầu của OpenAI trên ChatGPT, ChatGPT Work và Codex, bao gồm toàn bộ dòng GPT-5.6 ngay từ ngày ra mắt. Ngoài ra họ còn được mở rộng tính năng deep research, nâng giới hạn sử dụng và tăng kích thước cửa sổ ngữ cảnh so với gói trả phí thông thường.
ChatGPT miễn phí cho nhà nghiên cứu hoạt động ra sao
Ba biến thể trong dòng GPT-5.6 được phân vai rõ ràng cho công việc nghiên cứu. GPT-5.6 Terra cân bằng giữa năng lực và hiệu suất, phù hợp các tác vụ nghiên cứu thường ngày. GPT-5.6 Luna phản hồi nhanh cho việc nhẹ như tóm tắt tài liệu hay tra cứu nhanh. Trong khi đó GPT-5.6 Sol, phiên bản mạnh nhất, được dành riêng để xử lý các bài toán khoa học và toán học phức tạp nhất.
OpenAI cho biết sáng kiến này nằm trong cam kết tài trợ hơn 250 triệu USD tới năm 2027 để hỗ trợ nghiên cứu khoa học bên ngoài công ty. Một số viện đã được cấp quyền truy cập ngay từ đầu, trong đó có Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton (IAS) và Trường Sư phạm Paris (ENS) — hai cơ sở học thuật danh tiếng với truyền thống nghiên cứu cơ bản lâu đời.
Quy mô chương trình và câu hỏi bỏ ngỏ
Chương trình phản ánh cuộc đua giành ảnh hưởng trong giới học thuật giữa các hãng AI lớn. Trước đó Google đã đưa Gemini 3.5 vào nhiều công cụ nghiên cứu và giáo dục, còn Anthropic phát triển không gian làm việc Claude Science dành riêng cho nhà khoa học với hơn 60 công cụ chuyên ngành. Việc các công ty AI đổ nguồn lực vào giới nghiên cứu vừa mang lại lợi ích thiết thực, vừa đặt ra câu hỏi về mức độ phụ thuộc của khoa học cơ bản vào hạ tầng do doanh nghiệp tư nhân kiểm soát.
Xu hướng này tiếp nối loạt sáng kiến học thuật AI gần đây, trong đó có dự án Guided Learning của DeepMind giúp học sinh Sierra Leone rút ngắn lộ trình học tập, và nằm trong bức tranh lớn hơn về cách học AI từ A-Z đang thay đổi nhờ các công cụ miễn phí dành cho người mới lẫn chuyên gia.
Với Việt Nam, chương trình mở ra cơ hội cho giảng viên, nghiên cứu sinh tại các trường đại học tiếp cận công cụ AI hàng đầu mà không tốn chi phí — vốn là rào cản lớn khi phần lớn công cụ AI cao cấp tính phí bằng USD. Tuy nhiên điều kiện xét duyệt hiện chủ yếu ưu tiên viện nghiên cứu có tên tuổi quốc tế, nên các trường trong nước nhiều khả năng cần thời gian để đủ điều kiện nộp hồ sơ hoặc phải chờ giai đoạn mở rộng sau năm 2026.
OpenAI chưa công bố lịch trình chi tiết để mở rộng từ 10.000 lên 100.000 người dùng, cũng như tiêu chí xét duyệt cụ thể cho từng viện. Giới quan sát cho rằng tốc độ mở rộng thực tế của chương trình sẽ là phép thử cho thấy các hãng AI có thực sự ưu tiên khoa học cơ bản, hay xem đây chủ yếu là chiến lược mở rộng thị phần trong dài hạn.
Nguồn: OpenAI. Xem thêm: NotebookLM: biến tài liệu thành gia sư AI.
