Chỉ trong nửa đầu năm 2026, thị trường AI chứng kiến hai con số khiến giới đầu tư phải nhìn lại: Anthropic công bố vòng gọi vốn Series H 65 tỷ USD ở mức định giá 965 tỷ USD vào ngày 28/5, vượt qua OpenAI để trở thành startup AI giá trị nhất thế giới. Trước đó hai tháng, OpenAI khép lại vòng 122 tỷ USD ở định giá 852 tỷ USD. Hai phòng thí nghiệm gộp lại đã chạm ngưỡng gần 1.800 tỷ USD giá trị giấy tờ, lớn hơn GDP của phần lớn các nền kinh tế trên thế giới.
Điều đáng chú ý không nằm ở bản thân con số định giá, mà ở tốc độ doanh thu thực đang đuổi theo nó. OpenAI cán mốc 25 tỷ USD doanh thu quy năm vào tháng 2/2026, tăng từ 20 tỷ USD cuối 2025, tương đương khoảng 2 tỷ USD mỗi tháng. Mảng doanh nghiệp đã chiếm hơn 40% cơ cấu doanh thu và được dự báo ngang bằng mảng tiêu dùng vào cuối năm. ChatGPT duy trì hơn 900 triệu người dùng hàng tuần với hơn 50 triệu thuê bao trả phí.
Anthropic thậm chí tăng trưởng nhanh hơn. Công ty báo cáo doanh thu quy năm đạt 47 tỷ USD, nhảy vọt từ 30 tỷ USD hồi đầu năm, và nói với nhà đầu tư rằng con số này sẽ vượt 50 tỷ USD vào cuối tháng 6. Riêng quý II, Anthropic dự kiến tạo ra 10,9 tỷ USD doanh thu, gấp hơn hai lần quý I và lớn hơn toàn bộ doanh thu cả năm 2025. Khi một công ty làm ra trong một quý nhiều hơn cả năm trước đó, biểu đồ tăng trưởng không còn là đường dốc mà gần như dựng đứng.
Thị trường AI và cuộc đua hạ tầng nghìn tỷ USD
Phía sau những phòng thí nghiệm là một cuộc đổ tiền vào hạ tầng chưa từng có tiền lệ. Năm nhà cung cấp đám mây lớn nhất nước Mỹ là Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta và Oracle đã cam kết chi tiêu vốn từ 660 đến 690 tỷ USD trong năm 2026, gần gấp đôi mức của 2025. Amazon dẫn đầu với khoảng 200 tỷ USD, Alphabet 175-185 tỷ USD, Meta 115-135 tỷ USD, Microsoft hướng tới hơn 120 tỷ USD và Oracle nhắm mốc 50 tỷ USD. Goldman Sachs ước tính tổng chi tiêu vốn cho AI toàn cầu chạm 765 tỷ USD trong năm nay và có thể lũy kế 7.600 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2031.
Chính khoảng cách giữa số tiền đổ vào và số tiền thu về là điểm khiến nhiều nhà phân tích cảnh báo. Trong khi cả ngành chi tiêu hàng trăm tỷ USD mỗi năm cho hạ tầng, tổng doanh thu sử dụng AI thực tế hiện chỉ ước tính 50-60 tỷ USD. J.P. Morgan dự báo 5.000 tỷ USD sẽ được rót vào hạ tầng AI từ nay đến 2030, một con số mà doanh thu hiện tại chưa thể biện minh. Một nghiên cứu của MIT còn chỉ ra 95% doanh nghiệp chưa thu về lợi nhuận rõ rệt từ các khoản đầu tư AI tạo sinh, dù đã chi 30-40 tỷ USD.
Thêm vào đó là lo ngại về dòng tiền vòng tròn. Một phần doanh thu mà các ông lớn AI ghi nhận đến từ chính những startup mà họ rót vốn: NVIDIA đầu tư vào một nhà cung cấp đám mây, đơn vị này quay lại mua chip NVIDIA, tạo thành vòng xoay doanh thu có thể bốc hơi nếu nguồn vốn cạn. Chuyên gia Jim Reid của Deutsche Bank ước tính lỗ lũy kế của OpenAI giai đoạn 2024-2029 có thể lên tới 140 tỷ USD. Đây là những điều kiện khiến không ít người so sánh với bong bóng dot-com cuối thập niên 1990.
Việt Nam đứng ở đâu trong làn sóng này
Với một nền kinh tế đang số hóa nhanh như Việt Nam, dòng vốn hạ tầng AI toàn cầu không phải câu chuyện ở xa. Thị trường trung tâm dữ liệu trong nước được định giá 1,04 tỷ USD năm 2025 và dự báo đạt 3,18 tỷ USD vào 2031, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép 20,48% mỗi năm. Riêng mảng AI nội địa được dự báo tăng trưởng 28,36% mỗi năm trong giai đoạn 2024-2030. Tính đến tháng 9/2025, danh mục trung tâm dữ liệu đang xây dựng và lên kế hoạch tại Việt Nam đã vượt 500 MW, đưa nước ta vào nhóm thị trường mới nổi lớn nhất châu Á.
FPT là cái tên tiên phong với khoản đầu tư 200 triệu USD cho “nhà máy AI” chạy trên chip NVIDIA tại Hà Nội, vận hành từ tháng 11/2024 và kỳ vọng tạo ra 100 triệu USD doanh thu. NVIDIA cũng đã ký biên bản ghi nhớ lập trung tâm nghiên cứu phát triển và một trung tâm dữ liệu AI tại Việt Nam, đồng thời cam kết đào tạo 30.000 nhân lực AI. Tổng vốn cam kết cho các trung tâm dữ liệu AI tại Việt Nam đã vượt 7 tỷ USD, một quy mô đáng kể với một thị trường vừa chớm.
Vị thế của Việt Nam vì thế mang tính hai mặt. Nếu chu kỳ đầu tư toàn cầu tiếp tục, các trung tâm dữ liệu trong nước sẽ hưởng lợi từ nhu cầu khu vực và chi phí nhân lực cạnh tranh. Ngược lại, nếu khoảng cách giữa định giá và doanh thu thực buộc thị trường điều chỉnh, dòng vốn ngoại vào hạ tầng có thể chậm lại, ảnh hưởng tới các dự án phụ thuộc nguồn tài trợ quốc tế. Bài toán đặt ra cho doanh nghiệp Việt không phải là tin hay không tin vào AI, mà là xây dựng năng lực sử dụng AI tạo ra lợi nhuận thật, thay vì chạy theo định giá.
Nửa cuối 2026 sẽ là phép thử cho cả ngành: liệu doanh thu thực có tiếp tục thu hẹp khoảng cách với mức định giá nghìn tỷ, hay thị trường buộc phải định giá lại. Đó là con số mà mọi nhà đầu tư, và cả các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, cần theo dõi sát trong những tháng tới.
Nguồn: CNBC, OpenAI, Goldman Sachs, Vietnam Briefing, J.P. Morgan, MIT.
Xem thêm: Cẩm nang công cụ AI 2026
