Từ năm học 2026-2027, giáo dục AI sẽ được triển khai đại trà tại các trường phổ thông trên cả nước, với thời lượng cốt lõi 12 tiết mỗi lớp mỗi năm. Đây là lần đầu tiên trí tuệ nhân tạo trở thành nội dung chính thức trong chương trình phổ thông Việt Nam, theo Khung nội dung được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành cuối tháng 8.
Khung nội dung giáo dục AI được chia thành hai phần. Phần cốt lõi 12 tiết trang bị những kiến thức và kỹ năng tối thiểu, thiết yếu, có thể vận dụng trực tiếp vào việc học và các hoạt động trong nhà trường. Phần mở rộng do từng cơ sở giáo dục chủ động bố trí, tuỳ theo nhu cầu của học sinh và điều kiện thực tế về giáo viên, thiết bị.
Nội dung giáo dục AI được tổ chức quanh bốn mạch năng lực: tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, kỹ thuật và ứng dụng AI, thiết kế hệ thống AI. Cách sắp xếp này cho thấy trọng tâm không nằm ở việc dạy học sinh viết mã hay huấn luyện mô hình, mà ở khả năng nhận biết, đánh giá và sử dụng công cụ một cách có trách nhiệm.
Các trường được chọn một trong ba hình thức triển khai: tổ chức chuyên đề giáo dục AI riêng, lồng ghép nội dung vào những môn học và hoạt động sẵn có, hoặc mở hoạt động theo nhu cầu người học. Bộ yêu cầu việc dạy phải bảo đảm tính khoa học, sư phạm, vừa sức với tâm lý lứa tuổi và không làm thay đổi mục tiêu hay gây quá tải cho chương trình hiện hành.
Giáo dục AI vướng ở bài toán giáo viên
Điểm khó nhất của chủ trương nằm ở đội ngũ. Theo số liệu công bố cùng thời điểm, khoảng 60% giáo viên chưa từng tham gia khoá bồi dưỡng nào về AI. Trong khi đó, tình trạng thiếu giáo viên cục bộ vẫn tiếp diễn, nặng nhất ở các môn mới và môn tích hợp như Tin học, chính nhóm có khả năng đảm nhận nội dung giáo dục AI ở cấp trường.
Khoảng cách vùng miền là biến số thứ hai. Nhiều địa phương nông thôn và miền núi còn thiếu phòng học, thiết bị và đường truyền ổn định. Với những trường này, dạy đủ 12 tiết giáo dục AI mỗi năm phụ thuộc vào hỗ trợ hạ tầng và tài liệu chuẩn hoá, chứ không đơn thuần là xếp thời khoá biểu.
Ở khối tư thục, một số nơi đã đi trước. Hệ thống FPT Schools cho biết hơn 16.000 học sinh đang học nội dung AI từ lớp 1 trong chương trình SMART, còn Trường Đại học FPT theo định hướng “AI First” với khoảng 140 môn tích hợp AI, chiếm gần một phần ba tổng số môn. Từ năm 2026, học sinh và sinh viên trong nước cũng có thể thi lấy chứng chỉ AI theo chuẩn quốc tế mà không cần ra nước ngoài. Xu hướng này đi cùng việc nhiều trường đại học bắt đầu đưa năng lực AI vào chuẩn đầu ra.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy phần khó dạy nhất của giáo dục AI không phải thao tác công cụ. Các khung năng lực AI literacy đang phổ biến ở Mỹ và châu Âu đặt trọng tâm vào khả năng đánh giá phê phán đầu ra của mô hình: kiểm tra xem một trích dẫn do AI đưa ra có thật sự tồn tại không, đối chiếu chéo với nguồn độc lập, và nhận diện những nội dung bịa đặt nhưng trông rất thuyết phục.
Các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh kỹ năng viết prompt chỉ hình thành qua luyện tập lặp lại trong công việc thật, không phải qua một buổi tập huấn. Điều đó gợi ý 12 tiết cốt lõi nên được xem là điểm khởi đầu, phần còn lại nằm ở cách nhà trường lồng giáo dục AI vào bài tập, dự án và hoạt động thường ngày của học sinh.
Với phụ huynh, thay đổi đáng chú ý là con em sẽ được hướng dẫn dùng AI trong khuôn khổ có kiểm soát thay vì tự mày mò. Nhiều nghiên cứu gần đây cảnh báo lệ thuộc công cụ có thể làm giảm khả năng tự suy nghĩ nếu người học bỏ qua bước tự làm trước, tự kiểm chứng sau. Đây cũng là ranh giới giữa học cùng AI và lười tư duy mà giáo viên sẽ phải giữ.
Năm học 2026-2027 bắt đầu vào tháng 9. Điều cần theo dõi là tài liệu hướng dẫn chi tiết cho từng cấp học và tiến độ bồi dưỡng giáo viên, hai yếu tố quyết định giáo dục AI trở thành nội dung thực chất hay chỉ dừng ở vài tiết giới thiệu.
Nguồn: Bộ Giáo dục và Đào tạo, VietnamNet, Thanh Niên, Phụ nữ Việt Nam.
Xem thêm: AI trong giáo dục Việt Nam · AI cho học sinh, sinh viên · Hướng dẫn học AI từ A-Z.
