Câu hỏi về một bong bóng AI đang quay trở lại trung tâm các cuộc tranh luận đầu tư, sau khi giới phân tích bóc tách hơn 800 tỷ USD được mô tả là “tài trợ khép kín” giữa những tên tuổi lớn nhất ngành. Đây là kiểu dòng tiền chảy vòng tròn: nhà sản xuất chip và nhà cung cấp đám mây rót vốn vào các startup AI, để rồi chính số tiền đó lập tức quay lại mua sản phẩm của họ. Định giá nuôi công suất, công suất lại biện minh cho định giá, và ranh giới giữa nền móng hạ tầng với kỹ thuật tài chính trở nên mong manh.
Bối cảnh định giá làm nóng thêm lo ngại. Anthropic vừa huy động 65 tỷ USD trong vòng Series H, đẩy giá trị công ty lên 965 tỷ USD và vượt OpenAI, vốn được định giá 852 tỷ USD hồi cuối tháng 3 sau vòng gọi vốn kỷ lục 122 tỷ USD. Hai startup chưa niêm yết cùng tiến sát mốc nghìn tỷ USD, một quy mô trước đây chỉ dành cho số ít tập đoàn lâu đời. Với những người hoài nghi, tốc độ thổi phồng định giá này chính là dấu hiệu kinh điển của bong bóng.
Cấu trúc các thương vụ càng củng cố mối nghi ngờ. Nvidia rót vốn vào OpenAI rồi cam kết thêm 100 tỷ USD, phần lớn sẽ được dùng để mua chính chip của Nvidia. Microsoft sở hữu khoảng 27% OpenAI đồng thời là nhà cung cấp đám mây chính, thu về doanh thu Azure rồi tái đầu tư vào chip. OpenAI lại nắm 10% cổ phần AMD trong khi AMD nhận đơn hàng trị giá hàng tỷ USD. Những vòng tròn lợi ích đan xen khiến việc đọc con số doanh thu thực của ngành trở nên khó khăn hơn nhiều, và chính sự mờ đục này nuôi dưỡng lo ngại bong bóng AI.
Bài toán đơn vị kinh tế là điểm yếu rõ nhất. OpenAI cam kết chi 1.400 tỷ USD trong tám năm để xây trung tâm dữ liệu, trên nền doanh thu hiện chỉ khoảng 13 tỷ USD và chủ yếu dựa vào nợ vay, mà chưa trình bày được lộ trình lợi nhuận rõ ràng — với phe hoài nghi, đó là bằng chứng tài chính rõ nhất của bong bóng AI. Cùng lúc, năm hãng đám mây lớn nhất nước Mỹ cam kết chi từ 660 đến hơn 700 tỷ USD vốn đầu tư trong năm 2026, tăng tới 77% so với năm trước. Riêng Microsoft đặt 190 tỷ USD, Amazon khoảng 200 tỷ USD, còn doanh thu mảng trung tâm dữ liệu của Nvidia đã đạt 197,3 tỷ USD trong năm tài chính 2026, gần gấp đôi mức 115,2 tỷ USD một năm trước.
Bong bóng AI hay nền móng thực sự?
Bằng chứng về hiệu quả lại chia giới phân tích thành hai phe. Một nghiên cứu của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) công bố tháng 2/2026 cho thấy 90% doanh nghiệp chưa ghi nhận tác động của AI lên năng suất lao động. Ngược lại, khảo sát của Omdia với 350 doanh nghiệp vừa và lớn cho biết phần lớn báo cáo lợi nhuận đầu tư từ “rất tốt” đến “phi thường”. Nhà quản lý quỹ kỳ cựu George Noble tóm gọn nghịch lý chi phí: “Sẽ tốn gấp 5 lần năng lượng và tiền bạc để làm cho mô hình tốt hơn gấp 2 lần.”
Tuy vậy, không thiếu tín hiệu nhu cầu thật. Anthropic báo cáo doanh thu theo nhịp năm đã chạm 47 tỷ USD, tăng vọt từ 30 tỷ USD đầu năm và chỉ 10 tỷ USD của cả năm ngoái, nhờ công cụ lập trình Claude Code. Theo chỉ số Ramp AI Index tháng 5/2026, lần đầu tiên nhiều doanh nghiệp Mỹ trả tiền cho Claude hơn ChatGPT, với tỷ lệ áp dụng Anthropic tăng lên 34,4% còn OpenAI giảm về 32,3%. Uber thậm chí đốt sạch ngân sách AI cả năm chỉ trong bốn tháng khi tỷ lệ kỹ sư dùng Claude Code nhảy từ 32% lên 84%, chi phí 500 đến 2.000 USD mỗi người một tháng. Đó là dấu hiệu của giá trị thực, không phải đầu cơ thuần túy.
Với Việt Nam, dù bong bóng AI có xì hơi hay không, dòng vốn hạ tầng vẫn mở ra cơ hội cụ thể. Thị trường trí tuệ nhân tạo trong nước được dự báo đạt 65 tỷ USD vào năm 2035, trong đó 25 tỷ USD đến từ hạ tầng trung tâm dữ liệu. NVIDIA đã ký biên bản ghi nhớ lập trung tâm nghiên cứu và một trung tâm dữ liệu AI tại Việt Nam, chọn FPT Smart Cloud làm đối tác đám mây đầu tiên; FPT cũng rót 200 triệu USD xây “nhà máy AI” trên nền chip Nvidia. Thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam, trị giá 1,04 tỷ USD năm 2025, được dự báo lên 3,18 tỷ USD vào năm 2031 và đã thu hút hơn 7 tỷ USD vốn đầu tư.
Lịch sử cho thấy bong bóng và làn sóng công nghệ thực không loại trừ nhau: đường sắt và Internet đều từng tạo ra bong bóng vốn, rồi vẫn để lại hạ tầng định hình kinh tế nhiều thập kỷ. Điều giới đầu tư sẽ theo dõi trong các quý tới không phải mức định giá tiếp theo, mà là liệu doanh thu thực và lợi nhuận đơn vị có kịp bắt nhịp với dòng vốn khổng lồ đang đổ vào ngành hay không.
Xem thêm: Anthropic vượt OpenAI về định giá AI
Nguồn: Bloomberg, CNBC, Axios, VentureBeat, Ramp AI Index, Tom’s Hardware, NVIDIA, VietnamPlus.
Đọc thêm: Công cụ AI 2026: cách chọn, đánh giá và dùng · Capex AI 700 tỷ USD: bong bóng hay cuộc đua?
